ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల ఏర్పాటు - చారిత్రక నేపథ్యం

పాలనా సౌలభ్యం, ప్రజలకు సుపరిపాలనను మరింత చేరువ చేయడం మరియు ప్రాంతాల సమగ్ర అభివృద్ధే ధ్యేయంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం వివిధ దశల్లో జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణను చేపట్టింది. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో సుదీర్ఘ కాలం పాటు కేవలం 13 జిల్లాలు మాత్రమే ఉండేవి.

నూతన జిల్లాల ఏర్పాటు 

2022 ఏప్రిల్ 4 (26 జిల్లాలు): ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లాల పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2022 (Andhra Pradesh Districts (Formation) Act, 2022) ప్రకారం ప్రభుత్వం అప్పటివరకు ఉన్న 13 జిల్లాలను విభజించి, కొత్తగా మరో 13 జిల్లాలను ఏర్పాటు చేయడంతో రాష్ట్రంలో మొత్తం జిల్లాల సంఖ్య 26కి చేరింది.

2025 డిసెంబరు 31 (28 జిల్లాలు): ప్రజల చిరకాల కోరికలు, పరిపాలనా సౌలభ్యం మరియు గిరిజన ప్రాంతాల పునరావాస అవసరాలను పరిగణనలోకి తీసుకుని ప్రభుత్వం మరో చారిత్రాత్మక నిర్ణయం తీసుకుంది. 2025 డిసెంబరు 31వ తేదీ నుండి అమల్లోకి వచ్చేలా కొత్తగా మరో రెండు జిల్లాలను ఏర్పాటు చేస్తూ అధికారిక ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. దీంతో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మొత్తం జిల్లాల సంఖ్య 28కి పెరిగింది.

పోలవరం జిల్లా (ప్రధాన కేంద్రం - రంపచోడవరం): అల్లూరి సీతారామరాజు జిల్లా నుండి రంపచోడవరం, చింతూరు రెవెన్యూ డివిజన్లను వేరు చేస్తూ గిరిజన ప్రాంతాల అభివృద్ధి, పోలవరం ప్రాజెక్టు ముంపు బాధితుల పునరావాసంపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించేందుకు ఈ జిల్లాను ఏర్పాటు చేశారు.

మార్కాపురం జిల్లా (ప్రధాన కేంద్రం - మార్కాపురం): ప్రకాశం జిల్లా పశ్చిమ ప్రాంతంలోని కరవు పీడిత ప్రాంతాలైన మార్కాపురం, కనిగిరి రెవెన్యూ డివిజన్లను కలిపి ఇక్కడి రైతాంగం, ప్రజల చిరకాల డిమాండ్‌ను నెరవేరుస్తూ ఈ కొత్త జిల్లాను ఏర్పాటు చేశారు.

ముఖ్యమైన అంశాలు:
వికేంద్రీకరణ: దాదాపుగా పార్లమెంట్ నియోజకవర్గాల ప్రాతిపదికన ప్రారంభమైన ఈ భౌగోళిక మార్పులు, క్షేత్రస్థాయి అవసరాలకు అనుగుణంగా 28 జిల్లాల రూపంలో మరింత బలోపేతం అయ్యాయి.
గిరిజన & మారుమూల ప్రాంతాల ప్రగతి: ఐటీడీఏ (ITDA) మరియు ఏజెన్సీ ప్రాంతాలైన పార్వతీపురం మన్యం, అల్లూరి సీతారామరాజు మరియు పోలవరం జిల్లాల ఏర్పాటు ద్వారా గిరిజనుల చెంతకే పాలన చేరింది.
ఈ క్రింది పట్టికలో ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని ప్రస్తుత 28 జిల్లాల అధికారిక పేర్లు, వాటి ప్రధాన కేంద్రాలు, విస్తీర్ణం మరియు జనాభా వివరాలను సమగ్రంగా చూడవచ్చు: 

క్రమ సంఖ్య	జిల్లా పేరు	జిల్లా కేంద్రం	విస్తీర్ణం (చ.కి.మీ)	జనాభా
1	శ్రీకాకుళం	శ్రీకాకుళం	4,591	21,91,471
2	పార్వతీపురం మన్యం	పార్వతీపురం	3,659	9,25,340
3	విజయనగరం	విజయనగరం	4,122	19,30,811
4	విశాఖపట్నం	విశాఖపట్నం	1,048	19,59,544
5	అల్లూరి సీతారామరాజు	పాడేరు		6,04,031
6	అనకాపల్లి	అనకాపల్లి	4,292	17,26,998
7	పోలవరం	రంపచోడవరం		3,49,929
8	కాకినాడ	కాకినాడ	3,019	20,92,374
9	తూర్పు గోదావరి	రాజమహేంద్రపురం	2,561	18,32,332
10	డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ కోనసీమ	అమలాపురం	2,083	17,19,093
11	ఏలూరు	ఏలూరు	6,579	20,06,737
12	పశ్చిమ గోదావరి	భీమవరం	2,278	18,44,898
13	ఎన్టీఆర్	విజయవాడ	3,316	22,18,591
14	కృష్ణా	మచిలీపట్నం	3,775	17,35,079
15	పల్నాడు	నరసరాపుపేట	7,298	20,41,723
16	గుంటూరు	గుంటూరు	2,443	20,91,075
17	బాపట్ల	బాపట్ల	3,829	15,86,918
18	ప్రకాశం	ఒంగోలు		17,67,633
19	మార్కాపురం	మార్కాపురం		11,42,313
20	శ్రీపొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా	నెల్లూరు	10,441	24,69,712
21	కర్నూలు	కర్నూలు	7,980	22,71,686
22	నంద్యాల	నంద్యాల	9,682	17,81,777
23	అనంతపురం	అనంతపురం	10,205	22,41,105
24	శ్రీ సత్యసాయి	పుట్టపర్తి	8,925	18,40,043
25	వైఎస్ఆర్ కడప	కడప	11,228	20,60,654
26	అన్నమయ్య	మదనపల్లె	7,954	16,97,308
27	తిరుపతి	తిరుపతి	8,231	21,96,984
28	చిత్తూరు	చిత్తూరు	6,855	18,72,951